Fas’ın Fes şehrinde sıradan bir tezgahtan alınan mavi taş, Londra’daki Doğa Tarihi Müzesi uzmanlarını bir yıl boyunca düşündürdü. Hikaye, 1995 yılında yayıncı Anna Grayson’ın göz alıcı, üçgen şekilli mavi mineral ile müzeye adım atmasıyla başladı. Dr. Gordon Cressey’in liderliğindeki araştırma ekibi, bu ilginç mineralin kimliğini belirlemek için yoğun bir şekilde çalışmaya koyuldu.
Grayson, bu sıradışı taşı 1980 yılında Fas’ta bir tezgahtan satın almıştı. Satıcı, mineralin “lapiz lazuli” olduğunu iddia etse de, jeolog olan Grayson, bu tanım konusunda şüpheliydi. Müzenin bir etkinlik gününde uzmanlarla görüştüğünde, araştırmacıların bu taşı tanımlaması tam bir yıl sürdü. Bilim insanları, bu mineralin öylesine benzersiz olduğunu düşünerek, daha önce keşfedilmemiş yeni bir tür olma olasılığını incelemeye aldılar.
Gizemi çözmek için yüksek teknoloji kullanıldı. Elektronları ışık hızında dairesel bir yolda hareket ettiren senkrotron X-ışını teknolojisi ile mineralin kimliği belirlenmeye çalışıldı. Yapılan analizlerde bu taşın aslında 1876 yılında tanımlanan “aerinit” olduğu anlaşıldı. Yunanca “mavi gökyüzü” anlamına gelen bu mineral, rengini demir atomları arasındaki elektron transferinden alıyor.
Aerinit’in etkileyici rengi, mikroskobik bir yapının ürünü. Milimetrenin on binde birinden daha küçük milyonlarca kristal lifinin birleşimi, demir iyonlarının bu lifler boyunca düzenlenmesiyle oluşuyor. Işık minerale çarptığında, bakış açısına göre taş bazen renksiz, bazen de canlı bir mavi tonunda görünüyor.
Bu özel örnek, analiz sürecinin üzerinden 30 yıl geçtikten sonra tekrar Londra’daki müzenin koleksiyonuna kazandırıldı. Dr. Paul Schofield, bu çalışmanın yalnızca bir minerali tanımlamakla kalmayıp, müzenin diğer isimsiz örneklerinin sınıflandırılmasında da kritik bir rol oynadığını belirtiyor. Artık bilim dünyasında önemli bir keşif sembolü haline gelen bu mavi taş, müzenin mineral galerisinde ücretsiz olarak ziyaret edilebiliyor.
